ካብ ኮሙን ዝመጽእ ናይ ክንክን ኣበል

ብፍላይ ነቲ ዝሓመመ ወይ እቲ ኮሙን ክገብሮ ዝነበሮ ናይ ተግባር ፍልልያት ዘለዎ ውላድካ ብፍላይ ከቢድ ናይ ክንክን ዕማማት እንተፈጺምካሉ፡ ካብ ኮሙንካ ናይ ክንክን ኣበል ክትሓትት ትኽእል ኢኻ። ናይ ክንክን ኣበል ንውልቃውያን ኣለይቲ ሕሙማት ዕድመ ብዘየገድስ ንዝፈትውዎም ሰባት ናይ ክንክን ስራሕ ክሕልውዎ ከኽእሎም ይግባእ። 

እቲ ኮሙን ምሳኻ ኮይኑ ብመንጽር ኣድላዪ ኣንጻራዊ ደገፍ፡ ብመልክዕ መምርሒ፡ ስልጠናን ረድኤትን፡ ከምኡ’ውን ካልእ ኣገልግሎታት ነቲ እትኣልዮ ሰብ እንታይ ክህቡኻ ከም ዝኽእሉ ክፈልጥ ይግባእ። ናይ ክንክን ኣበል ንኽልቲኦም ግዴታ ክንክን ዘይብሎም ኣዝማድ (ሓላፍነት ወለዲ)ን ንትሕቲ ዕድመ ደቆም ናይ ምእላይ ግዴታ ዘለዎም ጽግዕተኛታት ወለድን ይሽፍን። ዝኾነ ሰብ ሕጋዊ መሰል ናይ ክንክን ኣበል የብሉን፣ እንተኾነ ግን እቲ ኮሙን ነቲ ስኬም ናይ ምቕራብ ግዴታ ኣለዎ። እቲ ኮሙን ናይ ክንክን ኣበል ንኽወሃቦ፡ እዚ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ውልቃዊ ጉዳይ ኣገልግሎት ዝህብ ዝበለጸ ኣገባብ ምዃኑ ገምጊሙ ክኸውን ኣለዎ። እዚ ገምጋም እዚ ምሳኻትኩም ከም ናይ ቀረባ ዘመድን ምናልባት እውን ተቐባሊ ክንክንን ብምትሕብባር ክካየድ ኣለዎ። 

ነዚ ዓይነት ረብሓ ዝምልከት መዐቀኒታት

• ኣብ ወርሒ ብዙሕ ሰዓታት ምስ ጾር ናይ ክንክን ስራሕ እንተሰሪሕካ፡ ንኣብነት. ንሓደ ዝሓመመ ህጻን/ተግባራዊ ፍልልያት ዘለዎም ህጻናት ተወሳኺ ክትትል፡ ሓገዝን ክንክንን ዘድልዮም።
• እቲ ናይ ክንክን ስራሕ ካብቲ ንቡር ንላዕሊ ብኣካል ወይ ብኣእምሮ ግብሪ ዝኸፍል እንተኾይኑ። ንኣብነት ንኣብነት። ብእግሩ ክኸይድ ዘይክእል ወዲ 5 ዓመት ውላድካ ክትስከም እንተድኣ ኣለካ። ዓቕሚ ዘለዎ ወዲ 5 ዓመት ቆልዓ ባዕሉ ክኸይድ ይኽእል እዩ።
• እቲ ናይ ክንክን ስራሕ ዘይንቡር መጠን ናይ ለይቲ ስራሕ ወይ ምቁራጽ ናይ ለይቲ ድቃስ ዘጠቓልል እንተኾይኑ።
• እቲ ናይ ክንክን ስራሕ ናብ ማሕበራዊ ተነጽሎን ሕጽረት ናጻ ግዜን ዘስዕብ እንተኾይኑ።

ናይ ክንክን ኣበል ኣብ እትወሃበሉ እዋን ዝምልከቱ ነጥብታት

• ብፍላይ እቲ ናይ ክንክን ስራሕ ጾር እንተኾይኑ።
• እቲ ናይ ክንክን ስራሕ ኣብ ኣድለይቲ ዕማማት ክንክን ዝምልከት እንተኾይኑ።
• ካብቲ ኣመልካቲ ዝግበር ክንክን ነቲ ሓገዝ ዘድልዮ ሰብ እቲ ዝበለጸ ነገር እንተኾይኑ።
• ናይቲ ኮሙን ጸጋታት።

ብዛዕባ ነፍሲ ወከፍ ነጥብታት ተወሳኺ ዝርዝር ሓበሬታ ምስ ዝርዝር እቶም ዝተፈላለዩ እንታይ ከም ዘጠቓልሉ ርአ እቲ ዓንኬል ካብ 1998 ጀሚሩ ክሳብ ሕጂ ኣብ ግብሪ ዘሎ። 

እቲ ኮሙን ኣገልግሎት እንተዘይሂቡኸ?

ዳይሬክቶሬት ጥዕና ወለዲ ሰፊሕ ናይ ክንክን ስራሕ ክሰርሑ ከለዉ እቲ ደንቢ ብኸመይ ክርድኦ ከምዘለዎ ኣነጺሩ ኣሎ ምኽንያቱ እቲ ኮሙን ነቲ ህጻን ዝግብኦ ኣገልግሎት ስለዘይተተግበረ (ኣገዳሲ መብርሂ ካብ 2026)። እቲ ኮሙን ህጻናትን ስድራቤታትን ግቡእ ኣገልግሎት ጥዕናን ክንክንን ክረኽቡ ናይ ምግባር ግዴታ ኣለዎ። እቲ ኮሙን ነቲ ዝተሰማምዑሉ ኣገልግሎታት ከተግብር እንተዘይክኢሉ - ወይ ድማ ዘይምኽንያታዊ ግዜ ዝወስድ እንተኾይኑ - ግዝያዊ ወይ ካሕሳዊ ስጉምትታት ኣብ ግምት ከእትዉ ኣለዎም። ናይ ክንክን ኣበል ሓደ ካብዞም ስጉምትታት ክኸውን ይኽእል እዩ፣ ግን ኣውቶማቲክ ኣይኮነን። ተወሳኺ ኣንብብ ኣብዚ.

ከመይ ጌርካ ናይ ክንክን ኣበል ትሓትት?

ናይ ክንክን ኣበል እንተድኣ ደሊኹም፡ ናብ ኮሙንኩም ከተመልክቱ ትኽእሉ ኢኹም። ክልቲኦም ወሃቢ ክንክንን ተቐባሊ ክንክንን ንኣበል ክንክን ናብ ኮሙኖም ከመልክቱ ይኽእሉ። ብኸመይ ከም እተመልክቱ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ናይቲ ኮሙን (ዝተፈለየ ቅጥዒ) ወይ ድማ ምስቲ ኮሙን ብምርኻብ ሓበሬታ ክትረኽቡ ትኽእሉ ኢኹም።

ብዛዕባ ኣድላይነት ሓገዝን ንሱ ዘስዕቦ ጠቕላላ ጾርን ዝርዝር መግለጺ ክንህብ ንመክር። እቲ ናይ ክንክን ስራሕ ክሳብ ክንደይ ከቢድ ምዃኑ ብልክዕ ንምግላጽ ናይ 24 ሰዓታት ሰዓት ምትእስሳር ጽቡቕ ሓሳብ ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣብቲ ንኣባላት ዝኸውን ዕጹው ኢንትራኔትና፡ ን24 ሰዓታት ዝሰርሑ ሰዓታትን ከመይ ጌርካ ከምዚ ዓይነት ሰዓት ከም እትጽሕፍን ዝኸውን ቅጥዕታት፡ ከምኡ’ውን ካልኦት ሓያሎ ቅጥዕታትን ጠቐምቲ ጽሑፋትን ከተውርዱ ትኽእሉ ኢኹም። ንኽትረኽቦ ኣባል Løvemammaene ክትከውን ኣለካ።.

ምስ ኣመልከትካ፡ እቲ ኮሙን ናይ ክንክን ኣበል ይወሃበካ ኣይወሃበካን፡ ብጽሑፍ ውሳነ (ንጽል ውሳነ) ክህበካ ግዴታ ኣለዎ። እቶም ናይ ክንክን ዕማማት ከም ጾር ይቖጽርዎም ድዮም ኣይቆጽርዎምን ከምኡ’ውን ብኻልእ ኣገባብ ብኮሙን ዝፍጸሙ ዝነበሩ ዕማማት ትፍጽም ዲኻ ዝብል ዝግምግም እቲ ኮሙን እዩ። መመልከቲኻ እንተተነጺጉ እዚ እውን ብኡ መሰረት ምኽኑይ ክኸውን ኣለዎ። 

ምንፅርፃር

በቲ ዝረኸብካዮ ውሳነ እንተዘይዓጊብካ ይግባይ ክትብል ትኽእል ኢኻ። እዚ ንኽልቲኡ ይምልከት ምስ ስፍሓት ናይቲ ውሳነ እንተዘይተሰማሚዕካ፡ ወይ ድማ ንመመልከቲ ኣበል ክንክንካ እንተተነጺጉ። ብድሕሪኡ እቲ ኮሙን ከመይ ጌርካ ጥርዓን ከም እተቕርብ መምርሒ ክህብ ኣለዎ።

እቲ ጥርዓን ናብቲ ኮሙን ክለኣኽ ኣለዎ፣ እዚ ድማ ነቲ ጉዳይ ዳግማይ ክግምግሞ እዩ። እቲ ኮሙን ነቲ ጥርዓን እንተዘይተቐቢሉ እቲ ጉዳይ ናብ... ኣመሓዳሪ መንግስቲ ንናይ መወዳእታ ውሳነ።

ኣብ ኩለን ኣውራጃታት ወከልቲ ሕሙማትን ተጠቀምትን ኣለዉ። ከም ተጠቃሚ ወይ ናይ ቀረባ ዘመድ ብዛዕባ መሰላት ምኽሪ፡ መምርሕን ሓበሬታን ምስ እትደልዩ ኣብኡ ክትረኽብዎም ትኽእሉ ኢኹም። 

ብዛዕባ ከመይ ጌርካ ጥርዓን ክትጽሕፍ ከም እትኽእል ዝያዳ ኣንብብ ኣብዚ.

ኣብቲ መመልከቲ፡ መግለጺ ናይቲ ዝካየድ ስራሕ ክንክን ከተተሓሕዞ ይግባእ፡ እዚ ድማ ንዓቕሚ ኣካላት ዘለዎም ህጻናት ክካየድ የብሉን። እዚ ብናይ 24 ሰዓት ሰዓት ክግለጽ ይከኣል። ናይ መዓልቲ ሰዓት/መዓልቲ መንኰርኰር ደቒቕ ብደቒቕን ሰዓት ብሰዓትን መግለጺ ናይታ መዓልቲ እዩ። ንሰሙናዊ መዓልታት፡ ሰሙናዊ ዕረፍቲን በዓላትን ናይ ገዛእ ርእስኹም ናይ 24 ሰዓታት ሰዓት ክትጽሕፉ ናጻ ትኾኑ። እዚ እቲ ቆልዓ ካብ ቤት ትምህርቲ/መዋእለ ህጻናት ወይ ካልእ ናይ ክትትል ምድላው ናብ ገዛ ክመጽእ ከሎ ንምግላጽ እዩ። ብሰንኪ እቲ ክትገብሮ ዘለካ ናይ ሓልዮት ስራሕ ግዜ ዘይብልካ ነገራት እውን ክትገልጽ ናጻ ትኸውን። ብዝተኻእለ መጠን ብዝርዝር ጽሓፍ ኩሉ ግዜ ድማ ካብታ ዝበለጸት ዘይኮነስ ካብታ "ዝኸፍአ"ን በዳሂትን መዓልቲ ጀምር።

መቑሽሽ

ናይ ክንክን ኣበል ክንደይ ሰዓታት ክትረክብ ከም እትኽእልን እቲ ናይ ሰዓት ክፍሊት እንታይ ምዃኑን እቲ ኮሙን ባዕሉ ዝውስነሉ ኣንጻራዊ ደገፍ እዩ። ኣብ መላእ ሃገር ኣብ ዝርከባ ዝተፈላለያ ኮሙናት ዝተፈላለየ ኣሰራርሓ ከምዘሎ ካብ ተመኩሮ ንፈልጥ ኢና። ቀዳማይ መመልከቲኻ እንተተነጺጉ ጥርዓን ምቕራብ ጽቡቕ ሓሳብ እዩ። ዕድመ ናይቲ ህጻን ከም ምጉት እምቢታ ኣብ ዝጥቀመሉ ኮሙን ትነብር እንተኾንካ፡ ንኣብነት። እቲ ቆልዓ ኣዝዩ ንእሽቶ ምዃኑ፡ ስለዚ ነቲ ውሳነ ዝውስን እቲ ተግባር ምዃኑ ኣይትረስዕ - ዕድመ ከምዘይኮነ። ዝኾነ ኮሙን ዕድመ ጥራይ ከም ሞጎተ እምቢታ ክጥቀመሉ ኣይፍቀድን እዩ። 

ጥራሕ ብዛዕባ ካሮሊን ዝምልከት ጉዳይ ኣንብብ፣ ምስ ኣመሓዳሪ መንግስቲ ተዓዊቱ ፍርቂ ሚልዮን ክሮነር ናይ ክንክን ኣበል ዝተመለሰሉ!

ኣበል ክንክን ከም ጡረታ ዝኽፈል እቶት ይቑጸር፣ ብመንጽር እዚ ኣብ ሃገራዊ መደብ መድሕን ንገለ ካብኡ ሓገዛት ሕማም፣ ሓገዛት ክንክንን ሓገዛት ትምህርትን መሰል ይህብ።

ካብ ኮሙን ናይ ክንክን ኣበል ምስ እትረክብ ብNAV ከም ነጻ ሞያዊ ትቑጸር። ስለዚ እቲ ንሕሳብ ክፍሊት ሕሙማት ንነጻ ሞያውያን ዝምልከት ሕጊ ይምልከት። ብድሕሪኡ ካብ መበል 17 መዓልቲ ምቁራጽካ ጀሚርካ ካብ ሃገራዊ መደብ መድሕን ናይ ሕማም ሓገዛት፣ ናይ ክንክን ሓገዛት ወይ ካልእ ሓገዛት ክትረክብ መሰል ኣለካ። እቲ መመልከቲ እንተሃልዩ ካብቲ ናይቲ ኣላዪ ኣበል ዝውድኣላ መዓልቲ ጀሚሩ ማለት ኣብ መንጎ ናይቲ ኣላዪ ኣበልን ካብ NAV ዝሓተተ ጥቕምን ብዘይ ዝኾነ ይኹን ምድንጓይ ክውዕል ኣገዳሲ እዩ።

ልዕሊ 18 ዓመት ዝዕድሚኦም ህጻናት

ብፍላይ ንልዕሊ 18 ዓመት ዝዕድሚኦም ህጻናት ንዝፍጸሙ ከቢድ ናይ ክንክን ዕማማት ናይ ክንክን ኣበል ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ናይ ዕድመ ገደብ የለን።

ካብ ህጻን ናብ ዓቢ ሰብ ኣብ ዝግበር ምስግጋር ኣበል ክንክን

እቲ ኮሙን ዳርጋ ኩሉ ግዜ ንመጠን ኣበል ክንክን ኣብ ዝሕስበሉ እዋን ነቲ ናይ ሓገዝ ኣበል ከም ዝቖርጾ ኣይትረስዕ። ማዕረ ማዕሪኡ ድማ እቶም ህጻናት 18 ዓመት ምስ መልኡ እቲ መጠን ኣበል ብኣውቶማቲክ ናብ ደረጃ 1 ከም ዝወርድ ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ። እቲ ቆልዓ ትሕቲ 18 ዓመት እንከሎ ዝወሰኸ መጠን (ንኣብነት ደረጃ 3) እንተሃልዩካ፣ ግን እቲ ቆልዓ ዕድመ ንእስነት ምስ በጽሐ እቲ ናይ ክንክን ግቡኣት ዘይንኪ ወይ ዘይቋርጽ እንተኾይኑ፣ ሽዑ እቲ ኮሙን ኣቐዲሙ ዝቖረጾ ካሕሳ ክትሓትት ኣለካ ካብ ሓገዝ ኣበል ምስ ወሰኽ ናይ ክንክን ኣበል ምኽንያቱ ሽዑ ኣብኡ ፍልልይ ክህሉ እዩ።

እቲ ቆልዓ 18 ዓመት ምስ መልአ ሕጋዊ ሓላፍነት ወላዲ ደው ይብል እሞ ነቲ ቆልዓ ቅድመ-ምድላው ናይ ምሃብ ምሉእን ምሉእን ሓላፍነት ዝስከም እቲ ኮሙን እዩ። እቲ ክውንነት ግን ብዙሓት ወለዲ ዋላ’ኳ ድሕሪ 18 ዓመት ዕድመ ደቆም ገና ዓቢ ሓላፍነትን ናይ ምእላይ ስራሕን ይቕጽሉ ኣለዉ፡ ዋላ’ኳ እቲ ኮሙን ሕጋዊ ሓላፍነት እንተሃለዎ። ከምኡ’ውን ብልክዕ ንልዕሊ 18 ዓመት ዝዕድሚኦም ህጻናት ናይ ክንክን ኣበል ኣብ ምሕሳብ ኣብ ግምት ምእታው ኣገዳሲ እዩ፣ ምኽንያቱ እቲ ናይ ክንክን ኣበል ካሕሳ ስራሕ ክኸውን ኣለዎ ዝብል ቅድመ ኩነት እዩ።እቲ ኮሙን እንተዘይኮይኑ ክገብሮ ምተገደደ. ከምኡ’ውን ድሕሪ 18 ዓመት፡ ብመሰረቱ ኩሉ እቲ ኮሙን ክሰርሖ ዝነበሮ ስራሕ ትሰርሕ፡ እቲ ኮሙን ንሓደ ዕድመ ከቕርብ እንተዘይክኢሉ ወይ ድሌት እንተዘይብሉ።.

ጡረታ

ሓደ ሰብ ናይ ክንክን ኣበል ክረክብ ከሎ ኣብ መደብ ጡረታ ይምዝገብ ድዩ ኣይምዝገብን ኣብ መንጎ ኮሙናት ኣዝዩ ተለዋዋጢ ልምዲ እዩ። ገለ ኮሙናት ለጋሳት ኮይነን ነቶም ወለዲ ኣብቲ ናይቲ ኮሙን ጡረታ መደብ ይምዝግባ፡ መብዛሕትአን ግን ኣይምዝገባን። ነዚ መልሲ ንምርካብ ምስ ኮሙንኩም ክትራኸቡ ኣለኩም።

ተወሳኺ ክንክን ንዘድልዮ ሰብ ብዘይ ክፍሊት ናይ ክንክን ስራሕ እንተፈጺምካ፡ ነጥብታት ክንክን ክትረክብ መሰል ክህልወካ ይኽእል እዩ። እዚ ድማ ምእካብ ክንክን ይበሃል። Care accrual ሕጂ ዝኾነ ገንዘብ ኣይህበካን እዩ፣ ግን ዝለዓለ ጡረታ ክህበካ ይኽእል እዩ። ካብ ኮሙን ዝመጽእ ናይ ክንክን ኣበል ኣብዚ ጽሑፍ ከም ደሞዝ ኣይቁጸርን ስለዚ ንመሰል ምእካብ ክንክን ዝኽልክል ኣይኮነን።

ብዛዕባ ምውህላል ጡረታን ክንክንን ዝያዳ ኣንብብ ኣብዚ.

ሕግን መምርሕታትን

ሓበሬታ ብዛዕባ ኣበል ክንክን

ካብ... ኣብ ኮሙናዊ ኣገልግሎት ጥዕናን ክንክንን ዝምልከት ስጉምቲ

§ 3-6። እቲ ኮሙን ኣብ ልዕሊ ኣዝማድ ዘለዎ ሓላፍነት

ብፍላይ ከቢድ ስራሕ ክንክን ንዘለዎም ሰባት፡ እቲ ኮሙን ዘድሊ ኣንጻራዊ ደገፍ ብመልክዕ፡ ንኻልእ ነገራት፤

1. ስልጠናን መምርሕን ምሃብ

2. ስጉምትታት ረድኤት።

3. ናይ ክንክን ኣበል

ብመሰረት ሕጊ ኣገልግሎት ጥዕናን ክንክንን ኣገልግሎታት ንኣተሓሕዛ ጉዳይ ዝምልከት ተቖጻጻሪ

ሚኒስትሪ ጥዕናን ክንክንን ኣሕቲሙ ሰርኩላር I-42/98 መምርሒታት ክፍሊት ክንክን ብዛዕባ እቲ ስኬም ተወሳኺ ሓበሬታ ዝወሃበሉ ቦታ። እቲ ጥቕሚ ስሙ ናብ ኣበል ክንክን እንተቐየረ፡ እቲ ሰርኩላር ግን ክሳብ ሕጂ ኣገዳሲ እዩ። 

እዚ ጽሑፍ ንመወዳእታ ግዜ ብዕለት 08.03.26 ተሓዲሱ