Bi Komîteya CRPD re hevdîtin pêk anîn

Îro, Løvemammaene beşdarî civînek inputê bi komîteya CRPD re li Storting bû. Hikûmetê komîteyek pispor a yasayî ava kiriye da ku lêkolîn bike ka Peymana Neteweyên Yekbûyî ya li ser Mafên Kesên Bi Astengdar (CRPD) çawa divê di qanûnên Norwêcê de were bicihkirin. Ji ber vê yekê komîteyê rêxistinên ku nûnertiya vê komê dikin vexwend ku ji bo lêkolînê lêkolînê bikin.

Komîte dê li ser tevlêbûna peymanê di qanûnên Norwêcê de lêkolînan bike û pêşniyarekê li ser çawaniya tevlêbûna peymanê bike. Divê komîte encamên qanûnî yên tevlêbûnê, bi awayên din ên pêkanîna peymanê re diyar bike. Divê komîte bi awayekî cuda tevlêbûna di Qanûna Mafên Mirovan de binirxîne. Komîte her weha dinirxîne ka nakokî di navbera qanûnên Norwêcî û peymanê de heye, û hewcedariya her guhertinek di qanûnên sektorê de heye da ku pabendbûna bi peymanê re were misoger kirin. Komîte dê di 30ê Kanûna îsal de raporta xwe pêşkêş bike. Zêdetir agahdarî li ser komîteyê û erka komîteyê bibînin vir.

Li jêr hûn dikarin têketina devkî ya Løvemammaene ji komîteya CRPD re bi tevahî bixwînin.

Bê guman dê dayikên şêr piştî civînê jî nivîsek kûrtir pêşkêşî komîteyê bikin.

Ketina dayikên şêr ji komîteya CRPD re

Her ku diçe zelaltir dibe ku gelek şaredarî ji bo zanista bijîjkî ne amade ne ku pêşkeftinek mezin bi dest bixin. Zêdetir zarokên ku berê sax nebûn rizgar dibin û ji ber vê yekê zarokên bi nexweşiya giran tên malên şaredariyên xwe bi dê û bav û birayên xwe re dijîn.

Dêûbav têne perwerde kirin ku ji bo zarokê xwe li malê dermankirina jiyanê rizgar û bingehîn bikin. Şopandina hemî hewcedariyên zarokê hem di asta bijîjkî, hem hestyarî û hem jî di asta pêşkeftinê de karekî her tiştî ye. Em behsa zarokên ku jiyana xwe bi lûleyên IV ve girêdayî bi kateterên venoz ên navendî re derbas dikin, zarokên bi trakeostomî, piştgiriya nefesê, stoma û girtinên xwezaya akût dijîn.

Van malbatan di malên xwe de nexweşxaneyên piçûk dimeşînin ku ew bi xwe hem hemşîre, dêûbav, fîzototerapî û perwerdekar in. Ew qet nikarin zarokê bihêlin an jî ji ber çavên wan bihêlin. Gelek ji van zarokan bi prosedurên ku di bûyera tevliheviyan de têne kirin ve girêdayî ne ku divê du kes amade bin da ku vê yekê bikin.

Dayikên şêr li pey malbatên ku di jiyana xwe ya rojane de ewqas kêm alîkariya wan dikin ku dê û bav ev çend sal in bi tevahî li malê girtî ne. Em li ser vê yekê dipeyivin ku dijwar e ku serşûştinê, îmkana kirîna xwarinê, peydakirina jiyanek kalîte ji zarokê re, dayîna wext û şopandina xwişk û bira û têkiliyan dijwar e.

Gelek şaredarî hene ku ji bo rê li ber xizmetên bêberpirsiyarî û bargiraniyê bigirin, bi erkên ku di qanûnê de ne ji bo rehetiya dêûbavan pêk tînin.

Gelek şaredarî di rêbazên rêxistinî yên kevin de asê mane ku alîkariya ewle nadin zarok û li şûna wan alîkariya ku ew difikirin pêşkêş dikin, lê rastî jiyana zarok tê.

Şaredarî hene ku naxwazin malbatê bibînin, çareseriyên baş bibînin û li ser pêşniyarên pisporên tenduristiyê rabin û bi rêkûpêk birêxistinkirina xizmetên zarokan bi awayekî ku servîsa tenduristiyê ya pispor eşkere gotiye dê li hember zarok bêberpirsiyarî be. .

Me tecrûbe kir ku malbat tev winda dibin ji ber ku mesafeya di navbera hewcedariya rastîn û hewcedariya ku şaredarî amade ye bigire pir mezin e. Di heman demê de şaredariyên me yên xwedî ezmûn jî hene ku biryarên baş didin, lê li cihê ku biryar di pratîkê de ne pêkan e, ji ber ku dêûbav bixwe neçar in ku cerdevanên ku biryar dane veşêrin. Dêûbav hene ku di van du salên çûyî de bi şev hema hema 100 pozîsyonên % hebûne, ji bilî ku bi şev û roj ji zarokê berpirsiyar in. Ji ber vê yekê ew neçar in ku bi dorê razên. Ev reçeteya jiyana wêrankirî ya hem ji bo dêûbav, hem xwişk û bira û hem jî ji bo zarokê nexweş e.

Mixabin, çend malbat bi giranî bêzar bûne. Ev têkçûn bi awayekî hovane û ciddî bandorê li hemû astên jiyana malbatê dike, bi tenduristiya wêrankirî ji bo dêûbavan û zaroktiya winda ji bo xwişk û birayan, piştî jiyanek rojane ya ku tê de dêûbav neçar in ku berpirsiyariyek wusa mezin hilgirin ser xwe ku ew bi tevahî her tiştê din dixe bin siya xwe.

Hûn dikarin bifikirin ku ev malbat bi qanûnên li Norwêcê û pergalek ku bikaribe rê li ber vê pratîkê bigire, têne parastin?

Mixabin, ew ne.

Dayikên şêr bi giranî bi fikar in ku ewlehiya qanûnî ya ku diviyabû van zarok û malbatên wan biparêze çawa tune.

Bêbaweriya dadrêsî di derbarê kesane de ye ku li hember destdirêjî an keyfî ji hêla rayedaran ve tê parastin, û di derbarê rêveberiya dozê ya rast û hewcedariyên naveroka biryaran de ye.

Di rewşên çavdêriyê de ku rêveberê dewletê destnîşan dike ku xizmet di demek dirêj de kêmasî bûne, ti encam ji bo şaredariyê namîne, lê tenduristiya dêûbavan ji ber bargiraniya demdirêj bi tevahî têk diçe.

Siyaseteke bi zanebûn e ku divê rêveberiya xweser a şaredariyan mezin be. Dibe ku ew ramanek baş e, ji xeynî deverên ku biryarên xelet û karûbarên nerast dikarin malbatek tevahî berbi dûvikê ve bibin.

Dibe ku wisa xuya bike kesên ku di şaredariyan de xwedî erkên îdarî ne, haya wan ji hêza ku bi rastî di destê wan de ye tune ye. Naskirina ku desthilatdariya biryargirtinê hêzek mezin li ser jiyana rojane ya malbatan vedihewîne, xuya dike ku perspektîfek e ku di meclîsê de jî winda ye. Perspektîfa desthilatdariyê di nebûna alîkariya têr û rast de ye.

Daîreyên îdarî ji bo xizmetên tenduristî û lênêrînê berpirsiyariyek tê dayîn ku pir destwerdanê dike jiyana kesan, nexasim tevahiya zaroktiya bi hezaran zarokên ku bi xwe nexweş in an xwişk û birayek wan nexweş in.

Di rewşên ku dezgehên lênêrîna zarokan biryarên ku desthilatdarî, bi kar anîna îqtîdarê û heta radeyek mezin bandorê li jiyana malbatê dike, dide, ewlekariya hiqûqî ji mijarên tenduristî û lênêrînê di asteke bi tevahî cûda de ye. Ji ber ku xizmeta parastina zarokan bi tena serê xwe nikare biryarên ku di jiyana malbatê de guherînên mezin pêk tînin, bi awayeke cûda ji malbatê re misogeriya qanûnî ye.

Biryarên Daîreya Parastina Zarokan ji hêla Lijneya Wîlayetê ve têne vekolandin û dibe ku sîstema hiqûqî, û dê û bav mafê parêzerekî li ser mesrefa gel heye. Ji aliyekî din ve, biryarên di mijarên tenduristî û lênihêrînê de, dikarin malbatan bihêlin ku jiyanek bê bicihanîna hewcedariyên pir bingehîn (pîramîda hewcedariyên Maslov), li ber pergalek gilîkirinê ya ku desthilatdariya wê tune ye û ne xwediyê kapasîteya ku wê alîkariyê misoger bike. zarok û malbatê digihîne wextê rast.

Gelek şaredarî niha hem 4 û hem jî 6 meh ji bo serîlêdana serlêdanê digirin, hinan jî 9 meh in. Dêûbavên westiyayî wê gavê divê bi demek nû ya 4-6 mehan giliyê binivîsin, berî ku gilî bi gelemperî biçe cem Rêvebirê Dewletê.

Li Statsforvalteren, ew ji 3-12 mehan ji bo gilîkirina gilî, carna jî zêdetir, digire. Rêvebirê eyaletê tenê heke wekî bêaqil were nirxandin destûr heye ku rayeya şaredariyê binirxîne.

Erka sereke ya rêvebirê dewletê ew e ku binirxîne ka xizmetên şaredariyê bi tevayî alîkariyên têr pêşkêş dikin yan na. Gelek caran biryara şaredariyê ji ber xeletiyên prosedurê yan jî bi îhtimaleke ne maqûl tê betalkirin. Piştre biryar ji bo nirxandineke nû ji şaredariyê re tê şandin.

Me dît ku 4-6 mehên din jî der barê mijarê de şaredarî biryarek nû girtiye. Dema ku biryar di dawiyê de hat, ew redkirinek nû ye an jî biryarek e ku dîsa jî li gorî rêwerzên Rêvebirê Dewletê nebûye.

Pir kes difikirin ku desthilatdarî ji Rêvebirê Dewletê re tê dayîn da ku raporên wan ji hêla şaredariyê ve were şopandin û ew dikarin rasterast bi gilîyek nû ve mijûl bibin, lê ne wusa ye.

Ji ber vê yekê divê dêûbav dîsa giliyê şaredariyê bikin, ku 4-6 mehên din (dîsa) hewce dike ku gilî red bike. Doz careke din diçe Midûrê Dewletê. Dîsa dibe ku malbat bihese ku qeyûmê dewletê jî di dozê de biryarek nû nade, biryara nû ya şaredariyê careke din betal dike. Şaredarî wê demê 4-6 mehên din biryara redkirinê dide û dê û bav cara sêyem îtirazê dikin, dîsa tê redkirin û dîsa diçe cem Midûriyeta Dewletê û wisa dibe.

Ew danseke dor a bêdawî ye.

Ji bo 2,5 sal an jî zêdetir ne asayî ye ku ji serîlêdanek berbi qedandina pêvajoya îtirazê re derbas bibe. Ev pêvajoyek domdar û pir daxwaz e ku dêûbav tê de derbas bibin. Gelek dev jê berdidin.

Malbat jî vê carê di nava xebateke lênêrînê ya pir giran de ne, û mixabin dêûbav pê dihesin ku zarok berî ku alîkariya baş û xizmetguzariyên têr di cih de werbigirin dimire. Bîranînên ku malbat piştî mirina zarokê bi wan re mane, li şûna demên xweş ên ku dikarin bi zarokê xwe re derbas bibin, bi giranî bi şerekî giran ê li dijî şaredariyê tê binavkirin.

Ji ber ku sîstema îtirazê hatiye sazkirin û bi nebûna desthilatdariya Rêvebirê Dewletê ve, ewlehiya qanûnî nîşan nade ku çend malbatên bi karê lênêrînê yên giran re rûbirû ne. Malbat ji bo jiyanek bikêr li ber alîkariyên gel in, lê dema ku şaredarî bi erkên xwe ranebe û bi giranî têk neçe, rêveberê dewletê jî ji bo danîna lingê xwe ne xwediyê desthilatdariya rastîn e.

Bi gotineke din, hem Qanûna Karûbarên Tenduristî û Tenduristiyê yên Şaredariyê, hem Zagona Mafên Nexweş û Bikarhêner, hem Zagona Ziman û hem jî Qanûna Rêveberiyê hwd. hemî di derbarê wan de çend aliyên wan hene ku bi CRPD re nakokî ne ku ew îro radiwestin.

Li ser vê yekê, Dayikên Şêr bawer dikin ku CRPD - bi tevahî nayê nîqaş kirin - divê di Zagona Mafên Mirovan de were bicîh kirin. Tevlîbûna di Qanûna Mafên Mirovan de dê pêşî li peymanê bigire li ser qanûnên din ên Norwêcê, ku ji ber rewşa heyî bi tevahî pêdivî ye. Nexasim jî, pêwîstiyên ku li gorî peymanê hatine destnîşan kirin, dê di pêşerojê de jî çarçoveya kar û xebatên qanûnî û rêvebirinê, ku ev yek jî girîng e.

Em ê bi taybetî diyar bikin ku malbatên bi paşerojên xwe yên koçber çawa li hemberî dezgehên alîkariyê, bi taybetî şaredariyên ku astengiyên ziman û çandî bi kar tînin, rastî cudakarî û nijadperestiyê tên. Divê ev yek di lêkolînê de ji hêla komîteya CRPD ve were dayîn.

Û di encama vê yekê de, zarok û ciwanên me - û malbatên wan - bêyî ferq û wezîfe, dê bibin xwediyê şansek ku mafên xwe yên bingehîn ên mirovî bi cih bînin, û bêtir serbixwe, azad û wekhev bijîn.