ደብዳቤ ናብ ኮሙናት እታ ሃገር ብዛዕባ መጓዓዝያ ንረድኤት።

ኣብ መላእ ሃገር ካብ ዘሎ ኣዝዩ ተለዋዋጢ ኣሰራርሓ መሰረት ብምግባር፡ ኣዴታት ኣንበሳ፡ ካብን ናብን ምፍናው መጓዓዝያ ብዝምልከት ናብ ኩለን ኮሙናት እታ ሃገር ደብዳቤታት ሰዲደን ኣለዋ። ንመጓዓዝያ ህጻናት ካብን ናብን ዕረፍቲ ክንክን ዘይሽፍና ሓያሎ ኮሙናት ከምዘለዋ ንመሃር ኣለና፣ እዚ ድማ ምስቲ ኩሉ ኣገልግሎት ጥዕናን ክንክንን ህጻናት ብነጻ ክኸውን ኣለዎ ዝብል መትከል ዝጻረር እዩ።

ኣብ ታሕቲ ካብ ኣዴታት ኣንበሳ ናብ ኩለን ኮሙናት ሃገርና ዝተላእከ ደብዳበ ከተንብቡ ትኽእሉ ኢኹም።

ኮሙናት እታ ሃገር
ክፍሊ ጥዕናን ክንክንን

ካብን ናብን ምፍናው መጓዓዝያ

ኣዴታት ኣንበሳ ካብ ምርመራ ነጻ ዝኾነ ትካል ኮይኑ፡ ንሕማምን ዝተፈላለየ ድሌታት ደገፍን ዘለዎም ህጻናትን መንእሰያትን መሰላት ንምሕባርን ንምምሕያሽን ዝሰርሕ እዩ። ንሕና ንመላእ ስድራቤት ደገፍን ናጽነትን ማዕርነትን ኒሕ ኣለና። ክሳብ ናይ ሎሚ ዕለት ኣብ መላእ ሃገር ከባቢ 7,600 ኣባላት ኣለዉና።

ድሕሪ ተደጋጋሚ ሕቶታት ምስ ግዜ ካብ ኣባላትናን ድሕሪ ምንባብ ሓያሎ መርበብ ሓበሬታታት ኮሙናት እታ ሃገርን፡ ኣዴታት ኣንበሳ ብዛዕባ ሓበሬታ ኮሙናትን/ወይ ወግዓዊ መምርሒታት መጓዓዝያን ካብን ናብን ረድኤት ርድኢት ረኺበን። ገለ ኮሙናት ኣብ መርበብ ሓበሬታአን ጽቡቕን ኩለመዳያውን ሓበሬታ ክህልወን ከሎ፡ ገለ ድማ ዋላ ሓንቲ ወይ ኣዝዩ እኹል ሓበሬታ የብለንን፡ ገሊአን ድማ ምስቲ ሕጂ ዘሎ ሕጊ ዝጻረር ሓበሬታ/መምርሒታት ኣለወን። ስለዚ በዚ ደብዳበ እዚ ንኹለን ኮሙናት እታ ሃገር ካብን ናብን ረድኤት ዝግበር መጓዓዝያ ብነጻ ክኸውን ከም ዘለዎ ምሕዝነታዊ መግለጺ ክንህቦ ንፈቱ። እዚ ድማ ካብ ሕጊ ኣገልግሎት ጥዕናን ክንክንን ከምኡ’ውን ካብ ዳይረክቶሬት ጥዕና ኖርወይ ዝመጽእ መምርሒታት ዝስዕብ እዩ። እቲ ኮሙን ንመጓዓዝያ ምሽፋን ክኣቢ ኣይክእልን፣ ንኣብነት ወለዲ ሓገዝ ክንክን ህጻናት ይረኽቡ፣ ሓጺር ናይ ጉዕዞ ርሕቀት ኣለዎም፣ ወይ ካልእ ብልጫታት ነቲ ቆልዓ ባዕሎም ብምውላድ ወዘተ። 

ብመሰረት ሕጊ ኣገልግሎት ጥዕናን ክንክንን ክፍሊ 3-6 ረድኤት ንዝተጎድኡ ክድግፍ፣ ድኻም ክከላኸል፣ ንመዘናግዒ፣ ንዕረፍትን ትርፊ ግዜን ኣድላዪ ግዜ ክህብ ኣለዎ። ኣዝማድ ነቲ ቆልዓን/ወይ ሓገዛትን ንምውላድ ግዜን ጻዕርን ምሕላፍ ድኻም ንምክልኻል ኣይሕግዝን እዩ፣ ብኣንጻሩ እዩ። ካብቲ ጭቡጥ ናጻ ግዜን ረድኤትን እውን ግዜ ክሰርቕ እዩ። ኣዝማድ ባዕሎም ናብ/ካብ ናይ ዕረፍቲ ክንክን ብመኪና እንተተጓዒዞም፡ ናይ ምዝዋር ኣበል ክረኽቡ ኣለዎም። እቲ ዘመድ ናይ ምዝዋር ኣበል እንተዘይተረኺቡ፡ ነቲ ረድኤት ዝተዋህቦ ግዜ ክምለስ ኣለዎ። 

ካብ ተቖጻጻሪ ክሳብ ሃገራዊ ተቖጻጻሪ ኣብ 2007 ከምዚ ዝብል ጽሑፍ ኣሎ፤ «ኣብ ዓንኬል I-1/94 ገጽ 100። 74 (ብዛዕባ ስጉምትታት ረድኤት) "እቲ ኣገልግሎት ብጻይ፡ መጓዓዝያ፡ መግብን ካልእ ከምኡ ዝኣመሰለን'ውን የጠቓልል" ይብል። ኣብቲ ብዕለት 26.9.1996 ካብ ሚኒስትሪ ማሕበራዊ ጉዳያትን ጥዕናን ነበር ናብ ኮሙን ኣልስታሃውግ ኣብ ዝጸሓፎ ደብዳበ፡ "እዚ ማለት ስጉምትታት ዕረፍቲ ካብን ናብን ገዛ/መዕረፊ ገዛ መጓዓዝያ፡ እዚ ኣብ ዘድልየሉ ኩነታት ብጻይን መግብን ከጠቓልል ኣለዎ ማለት ምዃኑ ክርዳእ ይግባእ።"

"ንናይ ዕረፍቲ ክንክን ዝቑረጽ የለን፡ ወጻኢታት ድማ ብጻይ፡ መጓዓዝያ፡ መግብን ካልእ ከምኡ ዝኣመሰለን ብኮሙን ይሽፈን" ይብል ኣብ ገጽ 64 ናይቲ ዝተጸውዐ መምርሒ ዳይረክቶሬት ጥዕና ስንኩላን ህጻናትን መንእሰያትን - ስድራቤት እንታይ መሰላት ኣለዋ?

ኣብቲ መምርሒ ዘሎ ክፋል ብምሉኡ ከምዚ ዝስዕብ ይገልጽ፤ 

"ስጉምትታት ረድኤት".
ናይ ዕረፍቲ ክንክን ንሓደ ልዑል ደረጃ ክንክን ዘድልዮ ሰብ ኩለመዳያዊ ክንክን ዝህብ ሰብ ዝቐርብ ዕድመ እዩ። እቲ ዕላማ ነቲ ኣብ ልዕሊ እቲ ኣላዪ ዘሎ ጾር ንምፍዋስ እዩ። ዕረፍቲ ኣብ ዝተወሰኑ መዓልታት ንውሑዳት ሰዓታት ወይ ከም ዝነውሐን ን24 ሰዓታት ዝጸንሕ ናይ ዕረፍቲ ስጉምቲ ክወሃብ ይኽእል። ብዝተኻእለ መጠን ከከም ድሌት ስድራቤት ክውደብ ኣለዎ። ናይ ረድኤት ስጉምትታት ክሕተት ኣለዎ፡ እቲ ኮሙን ድማ ስፍሓቱን ትሕዝቶኡን ገምጊሙ ውሳነ ይህብ። እቲ ውሳነ ብዛዕባ ስፍሓት፡ ዝኾነ ይኹን እምቢታ፡ ናይ ይግባይ ናይ መወዳእታ ግዜን ይግባይ ኣበይ ክለኣኽ ከም ዝኽእልን ሓበሬታ ክህልዎ ኣለዎ። ንረድኤት ዝቑረጽ የለን ከምኡ’ውን ወጻኢታት ብጾት፡ መጓዓዝያ፡ መግብን ካልእ ከምኡ ዝኣመሰለን ብኮሙን ክሽፈን ኣለዎ። § ሕጋዊ መሰረት፡ ሕጊ ማሕበራዊ ኣገልግሎት § 4–3፡ ርአ። ክፍሊ 4-2ለ"።

ካብቲ (ሽዑ) ኣመሓዳሪ ኣውራጃ ሞረ ኦግ ሮምስዳል፤ 

ክፍሊት ኣገልግሎት ጥዕናን ክንክንን ሓባራዊ ክፍሊት ኣብ ሕጊ ዝተመርኮሰ ክኸውን ኣለዎ፣ ርአ። ነዃል። ክፍሊ 11-2ን ንኣገልግሎት ጥዕናን ክንክንን ዝቑረጽ ገንዘብ ዝምልከት ደንብታትን። ንናይ ረድኤትን ደገፍን ርክብ ክፍሊት ምኽፋል ኣይፍቀድን እዩ። ካብን ናብን ረድኤት ዝግበር መጓዓዝያን ዓጀባን እውን ክሽፈን ኣለዎ፣ ከምቲ ኣብ ሰርኩላር I-1/94 ገጽ 10 ተገሊጹ ዘሎ። 74 ከምኡ’ውን ኣብ መምርሒ መርመራ በዓል መዚ ጥዕና ኖርወይ ገጽ 13፤ https://www.helsetilsynet.no/upload/tilsyn/styringsdo k/2007ቬይለደርላንድሶምፋተንደኣቭላስትኒንግ.pdf

ካብዚ ብምብጋስ ዘይሕጋዊ/ዘይቅኑዕ ኣሰራርሓ ዘለወን ኮሙናት ነዚኦምን ዝኾነ ውሽጣዊ መምርሕታትን ብቕልጡፍ ክቕይራ ክንሓትት ኢና። 

እተን ኣንስቲ ኣናብስ ተራኺበን ክዛተየለን ከለዋ ሕጉሳት እየን። እዚን ካልኦት ንዕላማ ጉጅለና ዝምልከቱ ኣርእስታትን፡ እቲ ኮሙን ነዚ እንተደልዩ።

ምስ ሰናይ ሰላምታ
Løvemammaene